www.bilgipınarım.com
Tarih-Saat
A Atatürk
TÜKETİCİYİ KORUMA HAFTASI (15-21 MART)
a


Tüketiciyi koruma haftası ülkemizde  15-21 Mart tarihleri arasında düzenlenmektedir.
TÜKETİCİ HAKLARININ DAHA ETKİN KULLANILMASI İÇİN ÖNERİLER
Tüketici meseleleri konusunda sistemli ve pratik çözüm getirecek önerileri şöyle sıralamak mümkündür.

  1. Anayasada yer alan tüketicinin korunması konusu, bir devlet politikası haline getirilerek hayata geçirilmelidir.
  2. Dünyamızda gelişen teknolojinin sağladığı ürünler, bu ürünlerin çeşitlilikleri ve üretimi ile tüketim faaliyetlerinin farklılaşması, tüketici eğitimini gerekli kıldığından, örgün ve yaygın öğretim organizasyonları çerçevesinde ve her kademede tüketici konusunda eğitim çalışmaları hızlandırılmalıdır.
  3. İndirimli satışlarla ilgili olarak, hammadde ve ara maddelerde yapılan indirimlerin satışa sunulan ürünlere ne derece yansıtıldığı araştırılmalı ve kamuoyonun bilgilenmesi sağlanarak, tüketicide fiyat-kalite bilincinin geliştirilmesine katkıda bulunulmalıdır.
  4. Tüketici sadece kanunlarla korunamaz, bunun için gerekli olan sosyal yapının da kurulması gerekir. Ülkemizde var olan sivil toplum örgütlerine ve standardizasyon çalışmalarına destek verilmelidir.
  5. İthal malların denetiminde ilgili kuruluşlar arasındaki koordinasyon eksikliği giderilmeli, kalite denetimi yapılmadan, dampingli yabancı malların ülkemiz piyasasına girmesine müsaade edilmemelidir.
  6. Üretici örgütlerinin (TOBB, vb.) etkin denetimi sağlandığı takdirde, tüketici ve üretici faydalarını karşılıklı korumaları, güven esesana dayanan sağlıklı ve düzenli ilişkiler içinde bulunmaları mümkün olur. Böylece üretici ile tüketicinin hasım değil, hısım oldukları gerçeği ortaya çıkar.
  7. Standard-Kalite-Tüketici konularında bilinçlenme ve bir davranış biçimi oluşturmak için kitle iletişim araçları aracılığıyla kampanyalar uygulanmalıdır.
  8. Tüketicilerin haklarının alınması, aldatılamaması ve kendi tercihlerini sağlıklı olarak belirleyebilmeleri açısından örgütlenmeleri gerektiği kendilerine anlatılmalı, bağımsız tüketici derneklerinin yaygınlaşması için kamu desteği sağlanmalıdır.
  9. Garanti belge ve bilgileri gayet net olmalı; garanti hükümleri eksiksiz uygulanmalıdır.
  10. Etiket zorunluluğuna uyulması sağlanmalıdır.
  11. Tüketici kooperatifleri de piyasa kurallarıyla devreye sokulmalıdır.
  12. Özel radyo ve televizyon yayınlarında yer alan reklamların denetimsiz olmasından kaynaklanan problemlerin önlenmesi amacıyla bu reklamlarda yanıltıcı, zararlı olmama ve geleneklerimize uygunluk şartı aranmalıdır.
  13. Tüketici, satın aldığı mal ve hizmetlere dair yanlış bilgilendirildiğini ıspatlandığı takdirde, bu mal ve hizmetleri üreten, ithal eden, satan firmaların tüketiciyi uğradığı zarardan dolayı tazmin etmeleri sağlanmalıdır.
  14. Tüketici bilincinin oluşması konusunda üreticilere de önemli görevler düşmektedir. Üreticiler, ürettikleri mal ve hizmetin niteliklerini, varsa kullanımdan dogabilecek olumlu ve olumsuz yönleri, tüketicilere aktararak bilgilenmelerini sağlamalıdırlar. Üreticiler, sektörler bazında "Tüketici Danışma Merkezleri"ni yaygın hale getirmelidirler.

TEMEL TÜKETİCİ HAKLARI ,
Ekonomik ve sosyal yaşamda kullanılan dar anlamda tüketici tanımı şöyledir "Tüketici ekonomik,sosyal ve kültürel ihtiyaclarını karşılayabilmek için nihai bir mal ve hizmeti satın alıp nihai olarak kullanan ya da kendi kendine üretip kendisi kullanan ve hiçbir mübadeleye sokmayan her ikisi, kurum ve ailedir."
Diğer bir tanıma göre ise "Esas olarak tüketicilik,tüketicilerin ekonomik refahını ve politik gücünü artırmayı amaçlayan farklı ve gelişen sosyal bir harekettir" denilmektedir.
Bir toplumda tüm bireyler nihai tüketicidir. Aslında tüketicinin hemen hemen nüfusun tamamını kapsayan bir kavram olarak ortaya çıktığı görülür.Bu bakımdan aslında tüketicinin korunması demek bir ülkede yaşayan insanların korunması demektir. Gerek literatürde, gerek Avrupa Birliği belgelerinde, gerekse Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda kabul edilen tüketici hakları, Uluslararası Tüketici Birliği Örgütü tarafından zaman içerisinde geliştirilmiştir. Bu konudaki çalışmalar dikkate alınmak suretiyle Uluslararası Tüketici Birlikleri Örgütü - daha sonraki adıyla Uluslararası Tüketiciler Örgütü - tarafından deklare edilmiş ve genel kabul görmüş, evrensel nitelikte sekiz tüketici hakkı mevcuttur.
Tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını korumak, aydınlatmak, eğitmek, zararlarını tazmin etmek, çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı önlemleri almak ve tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konudaki politikalarının oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri teşvik etmek amaçıyla çıkarılan "4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun" 08.03.1995 tarih ve 22221 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır. Kanun 08 eylül 1995 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Bu kanun ile Uluslararası Tüketici Birlikleri Örgütü tarafından ilan edilen sekiz temel hak Türk tüketicisine de tanınmış oldu. Buna göre tüketicinin sekiz temel hakkını söyle sıralayabiliriz.

  1. Temel İhtiyaçların Karşılanması Hakkı;
    İnsanın, insan olmasından kaynaklanan ve hayatını sürdürebilmesi için gereken asgari ihtiyaçları işaret eden bu hak şu kavramları içerir;
    - Gıda maddesi tüketebilme,
    - Giyinme ve kuşanma,
    - Barınma (konut hakkı),
    - Temel sağlık koşul ile hizmetlerinden yararlanabilme hakkı.
  2. Güvenlik ve Güven duyma Hakkı;
    Yine birinci temel hakla bağlantılı olarak ve ihtiyaçlar hiyerarşisinin alt kademesinde yer alan diğer bir unsur da "güven içerisinde hayatı sürdürme" isteğidir. Güvenlik ve güven duyma hakkı, bu temel gerçeğe işaret etmekte ve günümüz hayat şartlarına paralel olarak şu unsurları içine almaktadır.
    Hayatı idame ve genel sağlığını koruma bakımından tehlikeli ve zararlı etkiler taşıyan ya da sonradan olabilecek;
    -Her çeşik mal ve mamüle,
    -Tüm hizmetlere,
    -Her ölçekte imalat, üretim, süreç, yöntem ve prosedürlerine,
    -Aracı ve satıcı işletmelerin ve her hükümün, potansiyel ve/veya fiili tehlikeye sebep olabilecek icraat ile risklerine karşı korunma hakkını iade eder.
    Bu hakla ilgili olarak ortaya çıkan vazgeçilemez bir unsur da standardlar ve standardizasyon konusudur. Bu yönüyle, standardlar ve standardlaştırma konuları, tüketici hakları mevzuunun ayrılmaz ve önemli bir parçasıdır.
  3. Bilgi Edinme Hakkı;
    -Satın alınabilir mal ve hizmetler hakkında bilgi sahibi kılınma,
    -Yanıltıcı, yanlış ve eksik reklam uygulamalarına karşı korunma,
    -Pazarlama karmasının diğer tüm unsurlarında (ambalaj, etiket, promasyonlar, vb) yanıltıcı, eksik ve yanlış anlayış ile uyygulamaları önleme, amaçlarına uygun, düzeltici ve engelleyici tedbirlerle, tüketicinin bilgi edinme hakkı tesis edilmeye çalışılmaktadır.
  4. Seçme Hakkı;
    Demokrasilerle siyasal yetkiyi kullanacak mercileri özgür iradeleri ile seçen vatandaşların (tüketicilerin) aynı mantık doğrultusunda, istek ve ihtiyaçlarını karşılayacak mamul ve hizmetleri de seçme hakkı bulunmalıdır. Bunun için de, kendisine alternatif mamul ve hizmetler sunulmalı; kısıtlı sayıda, ya da alternatifsiz bırakılmamalıdır.Zaten serbest piyasa ekonomosinin temel mantığı da "mevcut alternatifler arası rekabet yoluyla geliştirme-iyileştirme" değilmitir.
    Tüketicinin temel hakları arasında yeralan seçme hakkının kapsamında;
    Rekabetçi fiyatlar ve karşılaştırılabilir diğer niteliklere sahip, çok çeşitli mamul ve hizmetin tüketiciye sunulması,
    -Çok çeşitlilik (altennatif) söz konusu olmasa dahil, belirli sahalarda kabul edilebilir fiyat, tatminkar kalite ve servis garantisinin sağlanması unsurları söz konusu edilmektedir.
  5. Temsil Edilme (Sesini Duyurma) Hakkı;
    Temel bir hak olarak; tüketicinin (sesini duyurma) temsil edilme kapsamında;
    -Siyasi otoritenin, sosyo ekonomik politikalarını oluşturmasında dikkate alınmak, etkili olmak.
    -Kamu kuruluşlarında temsil edilmek,
    -İşletmeler ve onları şemsiyeleri altında toplayan kurumlarda çıkarları temsiletmek, gerektiğinde müdahil olabilmek,
    -İşletmelerin değişik aktivitelerinde (tüketici panelinden, yeni ürün geliştirmeye kadar….) rol oynamak görüş ve istek bildirmek gibi aktiviteler yer almaktadır.
  6. Tazmin Edilme Hakkı;
    Tüketicilerin temel hakları arasında, görülen zarar ve/veya ihmal karşılığında tazminata hak kazanma güvencesinin de bulunması hukuk mantığının gereğidir. Temelde, tüketicinin "haklı" taleplerinin, firmalar ve diğer kuruluşlar nezdinde takibe geçilebilmesi ve dikkate alınması olarak belirtilebilecek bu yaklaşım çerçevesinde;
    -Kusurlu malların geli alınmasında kolaylık,
    -Kusurlu hizmetlerin yeniden görülmesi imkanlarının var olması,
    -Kusurlu malların geli alınması(değiştirilmesi) mümkün değilse, bedelinin iadesinin sağlanması,
    -Hukuki temellere dayanılarak, tazminat-zarar-ziyan bedeli ödenmesi hakkının düzenlenmesi,
    -Resmi kuruluşlara, hukuki ve moral desteğinin sağlanması unsurları yer almaktadır.
    Gelişmiş ülkelerde, "tazmin edilme hakkı" ile bağlantılı olarak geniş çerçeveli yasal düzenlemelere ve kurumlaşmaya gidirliği görülmektedir.
  7. Eğitilme Hakkı;
    Hemen her alanda gelişme kaydedilmesinin temel unsuru olarak "eğitim" konusu gösterilmiştir. Çağdaş dünyanın temelinde eğitim yer almaktadır. Tüketici gibi kapsamlı bir konunun da, eğitim çcerçevesinden ayrı ele alınması düşünülemez.
    Tüketicinin eğitilme hakkı, sorumlu ve bilinçli tüketici olma yolunda;
    -Her seviyedeki eğitim öğretim kurumlarında; okullarda bilgilendirme ve eğitilme,
    -Bunlar dışında kalan kuruluşlarda ve sosyal organizasyonlar çerçevesinde aydınlatılma ve eğitilme,
    -Televizyon, sinema vb görsel yayın araçları ve basın-yayın aracılığıyla ilgili konularda kamunun bilgilendirilmesi ve aydınlatılması hususlarını kapsamaktadır.
  8. Sağlıklı Bir Çevreye Sahip Olma Hakkı;
    Sağlıklı bir çevreye sahip olma hakkı çerçevesinde;
    -Yaşadığımız hayatın kalitesini arttıracak fiziksel ve çevreye sahip olma,
    -Çevresel tehlikelerden korunma,
    -Bugünkü nesiller için olduğu kadar, gelecek kuşaklar için de geçerli sayılabilecek çevreyi koruma ve kollama hakkını muhafaza hususları belirtilmektedir.

    KUSURLU MAL ALANLARIN HAKLARI NELERDİR?

    Alışverişlerinizde:

    sSatın aldığınız mallardan belirli standartları bekleme hakkına sahipsiniz.
    sAldığınız malda hiçbir ayıp olmamalıdır.
    aAmbalajında , kılavuzunda yada reklamlarında belirtilen  veya satıcının vaat ettiği  özelliklere sahip olmalıdır.
    sHerhangi bir malı satın alırken sözleşme yapmadıysanız,satıcı ile olan her türlü konuşmanız sözleşme sayılır.

  9.  
    Bir malı aldıktan sonra  ayıplı olduğunu   fark ederseniz; Satın aldığınız tarihten itibaren 15 gün içinde

    Şunlardan birini yapma hakkına sahipsiniz.

          aAyıplı malın değiştirilmesini, 
          aÖdediğiniz bedelin iadesini,
          aAyıbın neden olduğu değer kaybının bedelden indirilmesini,
          aÜcretsiz olarak tamirini talep edebilirsiniz. 

    Eğer malın ayıbı gizli ise veya hile ile gizlenmişse, hakkınız 2 yıldır.

       Ayıplı bir maldan dolayı maddi veya manevi bir zarara uğramışsanız bu zararınızı,

       Satıcı veya Üretici veya ithalatçı karşılamak zorundadır

     

    Bir şikayetin çözümlenmesinde zorlanıyorsanız daha fazla çaba gösterin.

      Size zorluk çıkaran veya yardımcı olmayan satıcıya, hakem heyetine gideceğinizi söylemeniz bile yeterli olabilecektir.

       Haklı olduğunuza inanıyorsanız, hakkınızı aramak için size gösterilen tüm yollara başvurun.

    Zira böyle bir durumda hakkınızı  aramazsanız sadece  sizin zarara uğramanız değil, aynı zamanda 

       tüketiciye saygılı olmayan satıcıyı

       ödüllendirmek ve başkalarının da  benzer zararlara uğramasına sebep

       olmak anlamına gelir

     

    TÜKETİCİ HAKLARINI KORUYAN KURUM VE KURULUŞLAR

     

    .Satın aldığınız bir mal ayıplı veya arızalı çıktıysa ve bütün çabalara rağmen sorununuzu çözemediyseniz şu kurumlara başvurabilirsiniz;

    1-Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri

    2- TC. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı

    3- Sanayi ve Ticaret İI Müdürlükleri

    4-Tüketici Sorunlarına bakmakla görevli mahkemeler

    5- Bulunduğunuz yerdeki tüketicinin korunmasına yönelik olarak faaliyet gösteren dernek veya vakıflar

    6-Etiket mecburiyetini uygulama konusundaki şikayetler için belediyeler

     

    YURDUMUZDA TÜKETİCİYİ KORUMA FAALİYETLERİ

    Tüketici hakları ve tüketicinin korunmasına yönelik gelişmelerin batılı ülkelerde son derece ilerlemiş

    olduğu görülmektedir. Ancak ülkemizde bu konudaki girişimlerin son on yıl zarfında hareketlenme gösterdiği

    gözlenmektedir (Demirel, 2004). Son yıllarda ülkemizde tüketicinin korunmasına yönelik yasal düzenlemelerde

    hızlanma kaydedilirken, aynı amaca yönelik çok sayıda resmi, yarı resmi kurum ve kuruluş kimlik kazanırken,

    bir çok sivil toplum örgütü de tüketici hakları ve tüketicinin korunmasına yönelik çeşitli faaliyetlere önderlik etmektedir.

     

    TÜKETİM İLE İLGİLİ GÜZEL SÖZLER:

     

    BİLİNÇSİZ,AMAÇSIZ,GEREKSİZ YAPTIĞINIZ HER HARCAMA VE TÜKETİM

    DOĞA İNSAN DENGESİNİ BOZUYOR,ÇEVREYİ KİRLETİYOR VE

    YAŞLI DÜNYAMIZIN SONUNU HIZLANDIRIYOR.

    DEVAMI İÇİN TIKLAYINIZ>>>> SAYFA BAŞI>>>>