OKUL YILLARI

Mustafa okula babası hayatta iken başladı. Ancak Ali Rıza bey oğlunun çağdaş bir eğitim görmesi için, yeni açılan Şemsi Efendi okuluna gitmesini, annesi Zübeyde hanım ise oğlunun ilâhilerle, dualarla mahallenin, eski ve dinî eğitim veren okuluna verilmesini istiyordu. Bu durum aile içinde tartışmalara sebep oldu ve sonunda ortak çözüm bulundu. 1887 yılında Mustafa önce yeni elbiselerini giyip, boynuna içinde eski elif-ba ve Kur'an-ı Kerim bulunan sırmalı çantasını takarak annesinin arzu etmiş olduğu gibi ilâhilerle ve dualarla eski mahalle mektebine başladı. Bir kaç gün sonra da oradan ayrılarak, ilâhisiz, törensiz Şemsi Efendi okuluna geçti. İşte böylece hem güzel yüzlü, dinine sıkı sıkıya bağlı anne Zübeyde hanımın istediği, hem de iyi ve temiz düşünceleri ile oğlunun önünü açmış olan baba Ali Rıza beyin dileği gerçekleşmiş oldu. Mustafa babasına bu sebeple çok şey borçluydu. Ne yazık ki, ilerde 'ANADOLUNUN ÜZERİNE BİR GÜNEŞ GİBİ DOĞACAK OLAN MUSTAFA' nın başarılarını, baba Ali Rıza Bey göremeyecektir. Ali Rıza beyin Kasım 1893 tarihindeki ölümü, geride kalan ailesinin Selânik' deki yaşantısını, maddî yetersizliklerden dolayı sıkıntıya soktu. Bu sebeple Zübeyde hanım yanına çocuklarını da alarak , annesi Ayşe hanımın üvey erkek kardeşi olan Hüseyin Ağa'nın kahya olarak çalıştığı, Selânik yakınında Langaza'daki Rapla çiftliğine gider. Hüseyin Ağa üvey bir dayı olmasına rağmen, iyi ve temiz kalpli bir insandır. Zübeyde hanım ve çocuklarına ilgi gösterir. Fakat MUSTAFA bu çiftlik evinde uzun süre kalmak istemez. Okumak ve büyük insan olmak hayalindedir. Neticede tekrar, Selânik'e dönülmeye karar verilir. Mustafa, Selânik'te Mülkiye Rüştiye'sine (orta okul) başlar. Fakat burada öğrenci iken Mustafa'nın başından tatsız bir olay geçer. Bir sınıf arkadaşı ile kavga etmesi sonucu, sarıklı hocası 'Kaymak Hafız'dan eli yüzü kanayana kadar dayak yer. Bundan öncede çiçek bozuğu 'Çopur Hâfız Nuri Efendi' ile anlaşmazlığı olmuştu. Fakat bu ikinci olay O'nu çileden çıkarır ve okuldan ayrılır. Bu ayrılış Mustafa'nın hayatındaki dönüm noktalarından biridir. Çünkü esas mesleğini seçmeye karar vermiştir: Askerlik...